Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Hitlerlə birlikdə Çexoslavakiyanı məhv etdi, bir il sonra özü xəritədən silindi – Polşanın faciəli səhvi
1 sentyabr 1939-cu ildə nasist Almaniyasının Polşaya hücumu ilə İkinci Dünya müharibəsi başladı. Bəşər tarixinin ən qanlı müharibəsinə çevrilən bu qarşıdurmanın başlanmasından əvvəl Avropada sərhədlərin dəyişdirilməsi, ərazi iddiaları və böyük dövlətlərin təhlükəli siyasi hesabları artıq vəziyyəti son həddə çatdırmışdı.
Musavat.com xəbər verir ki, müharibədən əvvəl Polşanın özü də Mərkəzi və Şərqi Avropadakı ərazi mübahisələrinin fəal iştirakçılarından biri idi.
1937-ci ilin fevralında Almaniyanın yüksək vəzifəli nasist rəhbərlərindən Hermann Görinq Polşaya səfər etmişdi. Görinqin marşal Edvard Rıdz-Şmiqlı ilə danışıqlarında SSRİ və bolşevizm məsələsi əsas mövzulardan biri olmuşdu. Həmin dövrdə Varşava ilə Moskva arasında münasibətlər son dərəcə gərgin idi.
1938-ci ildə isə Avropada vəziyyət daha da təhlükəli şəkil aldı. Adolf Hitlerin Çexoslovakiyaya təzyiqi gücləndirdiyi vaxt Polşa da Praqaya qarşı öz ərazi tələblərini irəli sürdü.
1938-ci il sentyabrın 30-da Münhen sazişindən dərhal sonra Varşava Çexoslovakiyadan Teşin bölgəsinin ona verilməsini tələb etdi. Oktyabrın 2-dən Polşa qoşunları mübahisəli əraziləri tutmağa başladı. Bunun ardınca bölgədə yaşayan minlərlə çex ərazini tərk etmək məcburiyyətində qaldı.
Polşanın ərazi tələbləri bununla yekunlaşmadı. 1938-ci ilin sonlarında Çexoslovakiyanın Slovakiya hissəsində də sərhəd dəyişiklikləri baş verdi və Polşa əlavə ərazilər əldə etdi.
Lakin Berlinlə Varşavanın maraqlarının müvəqqəti şəkildə üst-üstə düşməsi uzun sürmədi.
1939-cu ilin əvvəlində Hitler Polşadan əsasən iki məsələ üzrə güzəşt tələb edirdi: Almaniyanın Dantsiq adlandırdığı Azad Şəhərin Almaniyaya birləşdirilməsi və Almaniyanın əsas ərazisini Şərqi Prussiya ilə bağlayacaq ekstraterritorial nəqliyyat dəhlizinin yaradılması.
Varşava bu tələbləri qəbul etmədi. Polşa rəhbərliyi güzəştlərin ölkənin suverenliyini təhlükə altına sala biləcəyini düşünürdü.
1939-cu ilin aprelindən Almaniya Polşaya qarşı “Fall Weiss” – “Ağ plan” adı ilə tanınan hərbi əməliyyatın hazırlığını sürətləndirdi.
Avqustda isə Avropanın taleyini dəyişən diplomatik proseslər baş verdi. SSRİ, Böyük Britaniya və Fransa arasında Almaniyaya qarşı mümkün hərbi əməkdaşlıq danışıqları nəticəsiz qaldı. Polşa Sovet qoşunlarının öz ərazisindən keçməsinə razılıq vermirdi. Varşava Sovet ordusunun ölkəyə daxil olduqdan sonra geri çəkilməyəcəyindən ehtiyat edirdi.
Bundan az sonra – 23 avqust 1939-cu ildə Almaniya ilə SSRİ arasında Molotov-Ribbentrop paktı imzalandı.
Cəmi doqquz gün sonra, 1 sentyabr 1939-cu ildə Almaniya Polşaya hücum etdi.
Alman aviasiyası Polşa ərazisindəki hərbi obyektlərə zərbələr endirdi, Vermaxt bölmələri isə müxtəlif istiqamətlərdən sərhədi keçdi. Alman ordusunun tank və motorlaşdırılmış birləşmələrdən geniş istifadə etdiyi sürətli hücum Polşa müdafiəsini ağır vəziyyətə saldı.
Varşavanın əsas ümidlərindən biri Böyük Britaniya və Fransanın Almaniyaya qarşı müharibəyə qoşulması idi. Hər iki dövlət sentyabrın 3-də Almaniyaya müharibə elan etsə də, Qərb cəbhəsində Polşanın vəziyyətini dəyişdirəcək genişmiqyaslı hücum başlamadı.
17 sentyabrda isə Qızıl Ordu Polşanın şərq ərazilərinə daxil oldu. Bununla Polşa iki böyük dövlətin orduları arasında qaldı.
Mütəşəkkil Polşa müqavimətinin son böyük döyüşlərindən biri Kotsk yaxınlığında baş verdi. General Frantişek Kleeberqin rəhbərlik etdiyi “Polesye” Müstəqil Əməliyyat Qrupu sursat və ərzaq ehtiyatlarının tükənməsindən sonra oktyabrın 6-da təslim oldu. Təxminən 17 min Polşa hərbçisi əsir düşdü.
Elə həmin gün Adolf Hitler Reyxstaqda çıxış edərək Polşa dövlətinin məğlubiyyətindən danışdı.
Beləliklə, cəmi bir il əvvəl Çexoslovakiyanın parçalanmasından ərazi qazanan Polşa 1939-cu ilin payızında özü Almaniya və SSRİ-nin hərbi müdaxiləsi nəticəsində dövlət kimi faktiki olaraq bölüşdürüldü.
Musavat.com
ƏLAQƏLİ XƏBƏRLƏR
XƏBƏR LENTİ
02 Sentyabr 2026
01 Sentyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ