Onlayn ictimai-siyasi qəzet
189 milyon manatlıq maaş islahatı – 72 min tibb işçisini nə gözləyir?
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə TƏBİB sistemində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqlarının artırılması səhiyyə sahəsində növbəti mühüm islahat kimi qiymətləndirilir. Prezident İlham Əliyev təşəbbüsü müsbət qarşılayaraq onun icrası ilə bağlı müvafiq tapşırıq verib. Yeni əməkhaqqı qaydaları sentyabrın 1-dən tətbiq olunur və 72 212 tibb işçisini əhatə edir. Azərbaycan səhiyyəsində tibb işçilərinin sosial rifahının yüksəldilməsi istiqamətində növbəti mühüm addım atılıb.
TƏBİB-in icraçı direktoru Anar Bayramovun sentyabrın 2-də keçirdiyi mətbuat konfransında açıqladığı məlumatlara görə, TƏBİB-in tabeliyindəki tibb müəssisələrində çalışan 72 212 şəxsin əməkhaqlarında artım nəzərdə tutulub. Onların 36 041-i orta, 20 367-si kiçik tibb heyəti, 8675-i ambulator tibbi xidmət göstərən həkimlər, 7129-u isə ilkin səhiyyə, təcili tibbi yardım, anesteziologiya-reanimatologiya və regionlarda kadr çatışmazlığı olan dar ixtisaslar üzrə çalışan həkimlərdir.
İslahat nəticəsində TƏBİB sistemi üzrə illik əməkhaqqı fondu 189 milyon manat və ya 13,66 faiz artırılır. Əməkhaqqı artımı bütün işçilər üçün eyni formada deyil, vəzifə, ixtisas, iş yükü, fəaliyyət göstəriciləri və regionlarda kadr təminatı nəzərə alınmaqla diferensiallaşdırılacaq.
Bu yanaşma səhiyyə sistemində çalışan insanların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi ilə yanaşı, səhiyyə xidmətlərinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və insan kapitalının qorunması baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Çünki müasir səhiyyə sisteminin əsas dayaqlarından biri yalnız yeni xəstəxanaların və tibbi avadanlıqların yaradılması deyil, həmin müəssisələrdə çalışan peşəkar kadrların saxlanılması və onların fəaliyyətinin stimullaşdırılmasıdır. Yeni mexanizmin diqqətçəkən tərəflərindən biri müəyyən sahələr üzrə əməkhaqqının əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasıdır. İlkin səhiyyə xidmətində ailə həkimi və sahə həkimi vəzifələrində çalışan həkimlərin aylıq əməkhaqqı 1150 manatdan 2000 manata çatdırılır. Bu, 850 manat və ya 74 faiz artım deməkdir.
Təcili tibbi yardım sahəsində də artımlar nəzərdə tutulub. Respublika Təcili Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Mərkəzində çalışan həkimlərin maaşı 1550 manatdan 2200 manata yüksəldilir. Tibb mərkəzlərinin təcili tibbi yardım şöbələrində çalışan həkimlərin aylıq əməkhaqqı isə 1550 manatdan 2500 manata çatdırılır. Bu halda artım 950 manat və ya 61 faiz təşkil edir. 3A və 3B kateqoriyalı tibb müəssisələrinin təcili tibbi yardım şöbələrində çalışan həkimlərin əməkhaqqı isə 2100 manatdan 3000 manata yüksəldilir.
Bu rəqəmlər göstərir ki, yeni mexanizmdə xüsusilə yüksək məsuliyyət, intensiv iş qrafiki və kadr çatışmazlığı olan sahələrə üstünlük verilir. İslahatın əsas istiqamətlərindən biri də regionlarda kadr çatışmazlığının aradan qaldırılmasıdır. Məhz buna görə Bakı, Abşeron, Sumqayıt və Gəncə istisna olmaqla digər şəhər və rayonlarda kadr çatışmazlığının daha çox müşahidə edildiyi ixtisaslar üzrə xüsusi stimullaşdırıcı əlavələr tətbiq olunacaq. Məsələn, regionlarda çalışan uşaq anestezioloq-reanimatoloqlarının aylıq əməkhaqqı 1450 manatdan 3000 manata yüksəldilir. Bu, 107 faizlik artım deməkdir. Neonatoloqların maaşı 1450 manatdan 2400 manata, hemodializ həkimlərinin maaşı isə 1450 manatdan 2250 manata çatdırılır. Həkim çatışmazlığı olan regionlarda mama-ginekologiya, neyrocərrahiyyə, uşaq cərrahiyyəsi, ürək-damar cərrahiyyəsi, üz-çənə cərrahiyyəsi və travmatologiya ixtisasları üzrə çalışan həkimlərin aylıq əməkhaqqı 1450 manatdan 2150 manata yüksəldilir.
Beləliklə, yeni əməkhaqqı mexanizmi sadəcə maaş artımı deyil, eyni zamanda kadrların regionlara yönləndirilməsi üçün iqtisadi stimullaşdırma aləti kimi çıxış edir.
Azərbaycan səhiyyəsinin qarşısında duran problemlərdən biri tibbi xidmətlərin regionlar üzrə bərabər əlçatanlığının təmin edilməsidir. Paytaxtda və iri şəhərlərdə müəyyən ixtisaslar üzrə kadr imkanları daha geniş olduğu halda, bəzi rayonlarda xüsusilə dar ixtisaslı həkimlərin çatışmazlığı səhiyyə xidmətlərinin təşkilinə təsir göstərə bilir. Yeni mexanizmin məhz kadr çatışmazlığı olan ixtisaslara daha yüksək əməkhaqqı müəyyən etməsi bu problemin həllinə yönəlmiş addımlardan biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Burada məqsəd yalnız həkimi müəyyən müddətə regiona göndərmək deyil. Daha yüksək əməkhaqqı, əlavə stimullaşdırıcı ödənişlər və iş şəraitinin yaxşılaşdırılması regionlarda çalışan mütəxəssislərin uzunmüddətli fəaliyyətə marağını artıra bilər. Bu isə nəticə etibarilə həmin ərazilərdə yaşayan insanların mürəkkəb tibbi xidmətlər üçün Bakıya və digər iri şəhərlərə müraciət etmək məcburiyyətini müəyyən qədər azalda bilər.
Yeni əməkhaqqı modelinin digər mühüm xüsusiyyəti maaşların yalnız vəzifəyə görə deyil, ixtisas, iş yükü, fəaliyyət göstəriciləri və kadr təminatı nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilməsidir. Bu, səhiyyə sistemində əməyin qiymətləndirilməsi mexanizminin daha diferensial modelə keçməsi baxımından diqqət çəkir. Başqa sözlə, yeni yanaşmada bütün həkimlərin və tibb işçilərinin eyni prinsiplə qiymətləndirilməsi əvəzinə, daha çox məsuliyyət daşıyan, daha intensiv işləyən, kadr çatışmazlığı olan sahədə və ya regionda fəaliyyət göstərən mütəxəssisin əlavə stimullaşdırılması nəzərdə tutulur.
Eyni zamanda fəaliyyət və keyfiyyət göstəricilərinin nəzərə alınması pasiyent məmnuniyyətinin yüksəldilməsinə də xidmət etməlidir. Tibb işçilərinin əməkhaqlarının artırılması son illərdə həyata keçirilən sosial siyasətin ayrı-ayrı istiqamətlərindən biridir.2025-ci il yanvarın 1-dən Azərbaycanda minimum aylıq əməkhaqqı 345 manatdan 400 manata yüksəldilib və dövlət büdcəsindən maliyyələşən sahələrdə çalışanların tarif və vəzifə maaşlarının buna uyğunlaşdırılması nəzərdə tutulub. 2026-cı il üçün ölkə üzrə yaşayış minimumu isə 300 manat, əmək qabiliyyətli əhali üçün 317 manat müəyyən edilib.
Bu baxımdan TƏBİB sistemində tətbiq olunan yeni əməkhaqqı islahatını təkcə ayrı-ayrı vəzifələr üzrə maaşların artırılması kimi deyil, səhiyyə sistemində insan kapitalına investisiyanın genişləndirilməsi kimi də nəzərdən keçirmək mümkündür.
Maaş artımı səhiyyənin keyfiyyətinə necə təsir edə bilər?
Tibb işçisinin əməkhaqqının artırılması öz-özlüyündə səhiyyə xidmətlərinin keyfiyyətinə zəmanət vermir. Lakin peşəkar kadrların sistemdə saxlanılması, onların regionlarda fəaliyyət göstərməsinin stimullaşdırılması və ağır iş yükünün daha adekvat qiymətləndirilməsi üçün mühüm şərtlərdən biridir.
Xüsusilə təcili tibbi yardım, anesteziologiya-reanimatologiya, neonatologiya və digər yüksək məsuliyyət tələb edən sahələrdə əməkhaqqının artırılması bu istiqamətlərdə çalışan mütəxəssislərin əməyinin daha yüksək qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Digər tərəfdən, yeni sistemdə fəaliyyət göstəricilərinin nəzərə alınması əməkhaqqı ilə xidmət keyfiyyəti arasında daha birbaşa əlaqənin qurulmasına imkan yarada bilər. Nəticədə islahatın əsas məqsədi yalnız “tibb işçisinin maaşı nə qədər artdı?” sualı ilə məhdudlaşmır. Əsas hədəf daha genişdir: tibb işçisinin sosial rifahını yaxşılaşdırmaq, səhiyyə peşələrinin cəlbediciliyini artırmaq, regionlarda kadr çatışmazlığını azaltmaq və nəticə etibarilə vətəndaşların tibbi xidmətlərə çıxışını və pasiyent məmnuniyyətini yüksəltmək. 72 mindən çox tibb işçisini əhatə edən və illik əməkhaqqı fonduna 189 milyon manat əlavə maliyyə yönəldən yeni mexanizmin praktik nəticəsi isə qarşıdakı dövrdə daha aydın görünəcək. İslahatın real göstəricisi yalnız maaş cədvəlindəki rəqəmlər deyil, regionlarda həkim sayının artması, kadrların sistemdə qalması, xidmət keyfiyyətinin yüksəlməsi və pasiyentin aldığı tibbi xidmətin nəticəsi olacaq.
Şahanə Rəhimli
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
02 Sentyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ