Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Qlobal fəlakət zamanı Yerdə ən təhlükəsiz yer haradır? – Konkret məkanlar
Beynəlxalq alimlər qrupu qlobal fəlakətlər zamanı hansı ölkələrin ağır nəticələrə ən davamlı olduğunu araşdırıb.
Musavat.com xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələrinə görə, Avstraliya coğrafi mövqeyi, qida istehsalı imkanları, sənayesi və idarəetmə sistemi sayəsində ən yüksək dayanıqlılıq potensialına malik ölkə kimi qiymətləndirilib.
"Global Challenges" jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmada alimlər qlobal fəlakətli riskləri üç əsas kateqoriyaya ayırıblar.
Birincisi, Yer səthinə düşən günəş işığının miqdarının kəskin azalmasıdır. Bu, güclü vulkan püskürməsi, nüvə qışı və ya Yer kürəsinin böyük bir asteroid və ya digər səma cismi ilə toqquşması nəticəsində baş verə bilər.
İkincisi, qlobal miqyasda infrastrukturun ciddi şəkildə pozulmasıdır. Buraya enerji təchizatı, nəqliyyat sistemləri və qida istehsalında genişmiqyaslı fasilələr daxildir. Alimlər qeyd ediblər ki, belə bir vəziyyət güclü geomaqnit fırtınaları, əlaqələndirilmiş qlobal kiberhücumlar, pandemiyalar və ya yüksək hündürlükdə elektromaqnit impulslarının təsiri altında baş verə bilər.
Üçüncü sahə qlobal bioloji təhdidlərdir. Buraya COVID-19-a səbəb olan virusdan daha yoluxucu və ölümcül bir virusun pandemiyası, təhlükəli patogenlərin laboratoriyadan təsadüfən buraxılması və ya bioloji silahların istifadəsi kimi ssenarilər daxildir.
Niyə Avstraliya?
Alimlər həmçinin qlobal böhran vəziyyətində ölkələrin həyati funksiyalarını və əhalisinin rifahını qorumaq qabiliyyətini qiymətləndiriblər.
Bu, dörd əsas amilə diqqət yetirib: başqalarından coğrafi təcrid, özünütəmin etmə qabiliyyəti, idarəetmənin keyfiyyəti və qərar qəbuletmə sisteminin mərkəzləşdirilməməsi.
Bütün amillər nəzərə alınmaqla, Avstraliya qlobal fəlakətlərə münasibətdə ən davamlı ölkə kimi qeyd edilib.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi, alman ekoloq Florian Ulrix Jen izah edib ki, Avstraliyanın adada yerləşməsi zəruri hallarda özünü xarici dünyadan təcrid etməyi asanlaşdırır.
Ölkə həmçinin çoxlu miqdarda qida istehsal edir, böyük daxili sənaye və mədən sektoruna malikdir. Avstraliyanın iqtisadi imkanları və nisbətən sabit idarəetmə sistemi də onun qlobal böhranlara qarşı dayanıqlığını artırır.
Lakin Avstraliya xarici dünyadan tamamilə müstəqil deyil. Ölkə yanacaq, dərman və gübrə tədarükü üçün beynəlxalq ticarətdən asılıdır.
Siyahıda başqa hansı ölkələr var?
Yeni Zelandiya, Yaponiya, İsveçrə və Argentina da qlobal fəlakətlərə qarşı dayanıqlı ölkələr arasındadır.
Lakin tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, bu ölkələrin hər biri müəyyən risklərə qarşı həssasdır.
Məsələn, İsveçrə istisna olmaqla, bu ölkələrin hamısının uzun sahil xətləri var və sunami riskinə məruz qala bilər. Həmçinin, İsveçrə istisna olmaqla, bütün ölkələr yüksək seysmik aktivliyə malik ərazilərdə yerləşir.
Bundan əlavə, siyahıdakı bütün ölkələr müəyyən dərəcədə beynəlxalq ticarətdən asılıdır.
Buna görə də tədqiqat müəllifləri iddia edirlər ki, hətta Avstraliya belə qlobal fəlakət baş verərsə, tamamilə təhlükəsiz zona hesab edilə bilməz.
Tədqiqat müəllifləri bildiriblər ki, "Yer üzündə bütün qlobal fəlakətli risklərə tam tab gətirə biləcək heç bir yer yoxdur. Həqiqətən tamamilə gizlənə biləcəyiniz heç bir yer yoxdur".
Araz Altaylı, Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
31 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ