Onlayn ictimai-siyasi qəzet
İran Türkiyə, Pakistan və Səudiyyəni hədələdi – Məkkə ittifaqına Tehrandan sərt mesaj: ‘Cavabsız qalmayacaq!
Məkkədə Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında imzalanan yeni müdafiə sazişinə Tehrandan sərt reaksiya gəlib. İran parlamentinin yüksək vəzifəli rəsmisi üç ölkəyə açıq xəbərdarlıq edərək bildirib ki, İrana qarşı atılacaq istənilən addım cavabsız qalmayacaq.
Musavat.com xəbər verir ki, İran İslam Şurası Məclisinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının sədri İbrahim Əzizi Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının iştirak etdiyi Məkkə müdafiə razılaşmasına münasibət bildirərkən sərt ifadələr işlədib.
Əzizi yeni regional təhlükəsizlik mexanizminin İrana qarşı yönəldilməsinin yolverilməz olduğunu bildirərək üç ölkəyə faktiki xəbərdarlıq ünvanlayıb:
“Heç bir səhv cavabsız qalmayacaq”.
Bu bəyanat Məkkə razılaşmasından sonra Tehrandan Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanına ünvanlanan ən sərt mesajlardan biri kimi diqqət çəkir.
İranlı parlamentari eyni zamanda bildirib ki, Məkkədə əldə olunan razılaşma region ölkələrinin təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın vacibliyini anladıqlarını göstərir. Lakin onun ardınca işlətdiyi sərt ifadə Tehranın yeni hərbi-siyasi konfiqurasiyaya ciddi şübhə ilə yanaşdığını ortaya qoyur.
İranın narahatlığının əsas səbəblərindən biri yeni formatda bir-birindən fərqli, lakin böyük hərbi və siyasi imkanlara malik üç dövlətin birləşməsidir. Türkiyə NATO-nun ən böyük hərbi güclərindən biridir, Pakistan nüvə silahına malik dövlətdir, Səudiyyə Ərəbistanı isə Yaxın Şərqin əsas maliyyə, enerji və hərbi-siyasi mərkəzlərindən sayılır.
Bu üç gücün kollektiv müdafiə prinsipi ətrafında birləşməsi Yaxın Şərqdə mövcud qüvvələr nisbətinə təsir göstərə biləcək hadisə kimi qiymətləndirilir.
Məkkə razılaşmasının ən mühüm məqamı tərəflərdən birinə qarşı hücumun digər iştirakçılara qarşı hücum kimi qəbul edilməsidir. Məhz bu müddəa yeni formatın artıq bəzi dairələrdə şərti olaraq “İslam NATO-su” adlandırılmasına səbəb olub.
Tehranı narahat edən əsas sual isə başqadır: bu kollektiv müdafiə mexanizmi gələcəkdə İrana qarşı da işləyə bilərmi?
İbrahim Əzizinin açıqlaması göstərir ki, İran indidən mümkün ssenarilərə qarşı “qırmızı xətt” çəkir. Tehran regional ölkələrin öz aralarında müdafiə əməkdaşlığı qurmasına prinsipial şəkildə etiraz etməsə də, həmin əməkdaşlığın İranın təhlükəsizliyinə qarşı çevriləcəyini qəbul etməyəcəyini bildirir.
Xüsusilə Səudiyyə Ərəbistanının yeni ittifaqdakı rolu Tehran üçün həssas məsələdir. İran və Səudiyyə Ərəbistanı arasında münasibətlər son illərdə müəyyən qədər normallaşsa da, iki ölkə Yaxın Şərqin əsas geosiyasi rəqibləri olaraq qalırlar.
Pakistanın iştirakı isə məsələyə əlavə strateji çəki verir. İranla uzun sərhədə malik Pakistan eyni zamanda nüvə silahına sahib yeganə müsəlman dövlətlərindən biridir və Səudiyyə Ərəbistanı ilə uzun illərdir sıx hərbi əlaqələr saxlayır.
Türkiyənin bu üçbucaqda yer alması isə yeni mexanizmin çəkisini daha da artırır. Ankara NATO üzvüdür, böyük orduya və inkişaf etmiş müdafiə sənayesinə malikdir. Bununla yanaşı, Türkiyə İranla həm qonşuluq və iqtisadi əməkdaşlıq münasibətlərini qoruyur, həm də Suriya, İraq və Cənubi Qafqaz daxil olmaqla bir sıra bölgələrdə Tehranla rəqabət aparır.
Buna görə də İranın xəbərdarlığında Türkiyənin adının çəkilməsi xüsusilə diqqətçəkicidir.
Tehranın mesajının mahiyyəti kifayət qədər aydındır: Məkkə ittifaqı İrana qarşı çevrilərsə, İran hərbi-siyasi cavab verməyə hazırdır.
İran rəsmisinin “heç bir səhv cavabsız qalmayacaq” ifadəsi də bu kontekstdə sadəcə diplomatik ehtiyatlılıq deyil, yeni yaranan güc mərkəzinə ünvanlanmış sərt xəbərdarlıq kimi səslənir.
Beləliklə, Türkiyə-Pakistan-Səudiyyə Ərəbistanı müdafiə formatının yaranması ilə Yaxın Şərqdə yeni geosiyasi xətt formalaşmağa başlayır. Tehran isə prosesin başlanğıcındaca mövqeyini ortaya qoyaraq üç ölkəyə mesaj verir: yeni ittifaqın İrana qarşı istifadə olunması cavabsız qalmayacaq.
İndi əsas məsələ Məkkə razılaşmasının yalnız üç ölkənin qarşılıqlı müdafiəsini təmin edən mexanizm olaraq qalacağı, yoxsa gələcəkdə daha çox müsəlman dövlətinin qoşulduğu böyük hərbi-siyasi bloka çevriləcəyidir. İkinci ssenari reallaşarsa, İranın bugünkü sərt reaksiyası regionda daha böyük geosiyasi qarşıdurmanın ilk əlamətlərindən biri sayıla bilər.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
01 Sentyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ