Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Azərbaycan nefti 100 dollara yaxınlaşdı – Hörmüz dünya bazarını yenidən silkələyir
Azərbaycanın “Azeri Light” markalı neftinin qiyməti dünya bazarında kəskin yüksələrək bir barel üçün 99,57 dollara çatıb. Son kotirovkaya əsasən, Azərbaycan nefti əvvəlki göstəricidən 3,21 dollar və ya 3,33 faiz bahalaşıb.
Musavat.com xəbər verir ki, avqustun 19-na olan birja məlumatlarında “Azeri Light”ın bir bareli 99,57 dollar göstərilir.
Sözügedən kotirovka gündəlik, müəyyən gecikmə ilə yenilənən qiymətdir. (“Azeri Light” üzrə son kotirovka)
Azərbaycan neftinin qiyməti hazırda əsas beynəlxalq etalonlardan nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəkdir:
Neft markası - bir barelin qiyməti
“Azeri Light” 99,57 dollar
“Brent” 91,28 dollar
WTI 85,31 dollar
Londonun ICE birjasında “Brent” markalı neftin fyuçersləri avqustun 19-da 26 sent bahalaşaraq 91,28 dollara, Nyu-York bazarında WTI isə 37 sent artaraq 85,31 dollara yüksəlib. Neft qiymətləri artıq ardıcıl dördüncü ticarət sessiyasıdır bahalaşır. (Reuters-in son bazar məlumatı)
“Azeri Light”ın “Brent”dən təxminən 8 dollar baha satılması Azərbaycan neftinin aşağı kükürdlü, yüngül və emal üçün əlverişli olması ilə bağlıdır. Aralıq dənizi hövzəsində yüksək keyfiyyətli neftə tələbatın artması da qiymət fərqini böyüdür.
Azərbaycanın 2026-cı il dövlət büdcəsində neftin bir barelinin orta ixrac qiyməti 65 dollar götürülüb. Hazırkı göstərici büdcə qiymətindən 34,57 dollar və ya təxminən 53 faiz yüksəkdir. Bu səviyyənin davam etməsi Dövlət Neft Fondunun gəlirlərini, ölkəyə valyuta daxilolmalarını və tədiyə balansının profisitini artırır.
Bazarda əsas problem boğazın hüquqi statusundan daha çox faktiki təhlükəsizliyidir. ABŞ prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının minalardan təmizləndiyini, açıq və işlək olduğunu bəyan edib. İran isə boğazın ABŞ-ın şərtləri ilə tam açıldığını qəbul etmir.
Gəmi hərəkətləri də normal rejimin bərpa edilmədiyini göstərir. “Kpler” məlumatlarına görə, əvvəlki həftəsonu Hörmüzdən 31 yük gəmisi keçdiyi halda, son şənbə günü cəmi 5 gəmi keçib, bazar günü isə keçid qeydə alınmayıb. (Reuters-in gəmi hərəkətləri üzrə məlumatı)
Çinin COSCO və CMES kimi iri dövlət gəmiçilik şirkətləri iyulun sonundan Hörmüz və Babül-Məndəb boğazlarından keçidi dayandırıb. Şirkətlər nefti körfəzdən kənarda tankerdən tankerə ötürməklə daşımağa çalışırlar. Nəticədə Oman–Çin marşrutu üzrə supertankerlərin gündəlik fraxt qiymətləri dörd dəfəyə yaxın artaraq 140 min dollara çatıb. Reuters-in gəmiçilik bazarı üzrə araşdırması
Səudiyyə Ərəbistanı Hörmüzün daxilində yerləşən Rəs-Tənnurə və Cuaymah terminallarından yükləmələri qismən bərpa edib. Lakin tankerlərə hücum təhlükəsi, yüksək sığorta və daşınma xərcləri ixracın normal həcmdə həyata keçirilməsinə mane olur.
Hörmüz problemi davam edərsə, nə baş verəcək?
Hörmüz boğazı ilə normal dövrdə gündə təxminən 20 milyon barel neft və neft məhsulu daşınır. Bu, qlobal neft istehlakının təxminən beşdə birinə bərabərdir. Qatar və BƏƏ-nin mayeləşdirilmiş təbii qaz ixracının əsas hissəsi də həmin marşrutdan keçir. 2025-ci ildə Hörmüzdən daşınan LNG Asiyanın ümumi LNG idxalının təxminən 27 faizini təşkil edib. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatı
Problemin uzanmasının əsas nəticələri bunlar olacaq:
“Brent”in 100 dolları keçməsi ehtimalı yüksələcək;
tankerlərin fraxt və sığorta qiymətləri daha da artacaq;
neftlə yanaşı, LNG və neft məhsullarının qiyməti bahalaşacaq;
benzin, dizel, aviasiya yanacağı və daşınma xərcləri yüksələcək;
enerji idxalçısı ölkələrdə inflyasiya güclənəcək;
mərkəzi bankların faiz endirimləri gecikə bilər;
xüsusilə Çin, Hindistan, Yaponiya və Cənubi Koreya kimi Asiya iqtisadiyyatları təzyiq altında qalacaq;
dünya iqtisadiyyatında zəifləmə, hətta staqflyasiya riski yaranacaq.
Boğaz tam bağlanarsa, alternativ boru kəmərləri və Qırmızı dəniz marşrutları itirilən həcmi əvəz edə bilməyəcək. Üstəlik, Babül-Məndəb ətrafında husilərin yaratdığı təhlükə Səudiyyə Ərəbistanının Qırmızı dəniz üzərindən ixrac imkanlarını da məhdudlaşdırır. Belə bir ssenaridə neftin 110–120 dollar intervalına qalxması mümkündür. Lakin bu rəqəm dəqiq proqnoz deyil: qiymət faktiki ixrac itkisi, qarşıdurmanın müddəti və strateji ehtiyatların bazara buraxılmasından asılı olacaq.
Azərbaycan üçün bahalaşma qısamüddətli maliyyə üstünlüyü yaradır. “Azeri Light” Hörmüzdən keçmir; Bakı–Tbilisi–Ceyhan kəməri ilə Aralıq dənizinə çıxarılır. Buna görə də Körfəz neftindən fərqli olaraq onun nəqli birbaşa boğaz riskinə məruz qalmır. Əksinə, təhlükəsiz marşrut və yüksək keyfiyyət Azərbaycan neftinin qiymət üstünlüyünü artıra bilər.
Ancaq neftin uzun müddət 100 dollardan yuxarı qalması qlobal iqtisadiyyatın zəifləməsinə, enerji tələbatının azalmasına və sonrakı mərhələdə qiymətlərin sərt enməsinə səbəb ola bilər. Yəni Hörmüz böhranı Azərbaycan üçün gəlir fürsətidir, amma dünya iqtisadiyyatı üçün təhlükəli inflyasiya mənbəyidir.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
20 Avqust 2026
19 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ