Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Avropaya ABŞ ŞOKU
Vaşinqton Avropadakı hərbi qüvvələrinin gələcəyini müəyyənləşdirmək üçün NATO ölkələrini ciddi yoxlamadan keçirməyə başlayıb. Müdafiə xərclərindən tutmuş ABŞ qoşunlarının bazalara və hava məkanına çıxışına qədər bir sıra meyarlar nəzərdən keçiriləcək. Prosesin sonunda Amerika qüvvələrinin Avropadakı sayının yenidən azaldılması mümkündür.
Musavat.com xəbər verir ki, bu barədə “Politico” yazır.
ABŞ müdafiə nazirinin müavini Elbric Kolbi NATO-nun 32 üzv ölkəsinin səfirləri ilə görüşərək Vaşinqtonun əsas müdafiə prioritetlərinə müttəfiqlərin münasibətini öyrənib. Bu görüş ABŞ-ın Avropadakı hərbi mövcudluğuna dair kritik araşdırma ərəfəsində ilk ciddi sınaq kimi qiymətləndirilir.
Vaşinqtonun əsas tələblərindən biri Avropa ölkələri və Kanadanın öz müdafiələrinə daha çox vəsait ayırmasıdır. Lakin məsələ artıq təkcə puldan ibarət deyil.
ABŞ müttəfiqlərinin etibarlılığını da yoxlamaq istəyir. Buna səbəblərdən biri Fransa, İtaliya və İspaniya da daxil olmaqla bəzi NATO ölkələrinin ABŞ-İsrailin İranla müharibəsi fonunda öz hava məkanlarından və ərazilərindəki Amerika bazalarından istifadəyə məhdudiyyət qoymasıdır.
Kolbinin sözlərinə görə, aparılan araşdırma Avropanın adi hərbi müdafiəsinin getdikcə daha çox Avropanın öz üzərinə keçməsinə şərait yaratmalıdır.
Lakin Vaşinqtonun yanaşması NATO daxilində narahatlıq doğurub.
ABŞ avqustun əvvəlində müttəfiqlərinə xüsusi sorğu göndərib. NATO ölkələrindən müdafiə xərcləri ilə yanaşı, ABŞ-ın xarici siyasətinə münasibətlərini də açıqlamaq tələb olunub.
NATO diplomatlarından biri bunu olduqca sərt ifadə edib. Onun sözlərinə görə, sorğu “qorxulu bir təcrübədir” və müttəfiqlərdən sanki “krala sədaqət andı içmək” tələb olunur.
Kolbi isə bu ittihamları rədd edib. O bildirib ki, Vaşinqton NATO ölkələrinə şərtlər diktə etmək və ya Amerika ordusuna tam sərbəstlik verilməsini tələb etmək niyyətində deyil.
Bununla belə, Pentaqon rəsmisi ABŞ qüvvələrinin Avropada maneəsiz və proqnozlaşdırıla bilən şəkildə fəaliyyət göstərə bilməsinin vacibliyini açıq şəkildə vurğulayıb. Başqa sözlə, Amerika bazalarına və hərbi əməliyyat imkanlarına verilən çıxış Vaşinqtonun Avropadakı qüvvələrinin gələcək yerləşdirilməsini müəyyən edən əsas meyarlardan biri olacaq.
ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset iyunda Avropadakı hərbi mövcudluğun altı aylıq nəzərdən keçirilməsinə göstəriş verib. Qərarın səbəblərindən biri də məhz Fransa, İtaliya və İspaniyanın hava məkanı və bazalarla bağlı tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər olub. Donald Tramp isə daha əvvəl bu mübahisələr fonunda ABŞ-ın NATO-dan çıxa biləcəyi ilə hədələmişdi.
Proses NATO daxilində başqa bir narahatlıq da yaradıb: Amerika qoşunlarını öz ərazisində saxlamaq istəyən ölkələr arasında rəqabət başlaya bilər.
Diplomatlardan biri Kolbi ilə görüşü hətta istehza ilə NATO daxilində “gözəllik müsabiqəsi” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, ölkələr ABŞ qarşısında müdafiə sahəsində gördükləri işləri və NATO qarşısındakı öhdəliklərini necə yerinə yetirdiklərini nümayiş etdirməyə çalışıblar.
Polşa isə artıq daha konkret mövqe ortaya qoyur. Ölkənin müdafiə nazirinin müavini Pavel Zalevski “Politico”ya bildirib ki, Varşava ABŞ qoşunlarının Polşada daimi yerləşdirilməsi üçün müxtəlif məkanlar, maliyyələşdirmə və zəruri logistika imkanları təklif etməyə hazırdır.
Bununla belə, NATO səfirləri cümə axşamı keçirilən görüşdə Kolbiyə konkret təkliflər təqdim etməyiblər. Onlar əsasən müdafiə xərclərinin artırılması, NATO-nun hərbi imkanlarının gücləndirilməsi və bəzi sahələrdə Amerika qüvvələrinin Avropa qüvvələri ilə əvəzlənməsi istiqamətində görülən işləri sadalayıblar.
İndi əsas söz ABŞ-ın Avropadakı qüvvələrinin komandanı general Aleksus Qrinkeviçə məxsus olacaq. Onun gələn ay Kolbiyə hərbi tövsiyələr təqdim etməsi gözlənilir.
Pentaqon rəhbəri Pit Heqset isə noyabrda ABŞ-ın Avropadakı hərbi mövcudluğunun gələcəyi barədə yekun qərar verməlidir.
Beləliklə, qarşıdakı aylar NATO üçün yalnız müdafiə xərcləri müzakirəsi olmayacaq. Vaşinqton faktiki olaraq hansı müttəfiqin ABŞ ordusuna nə qədər imkan yaratdığını və Avropadakı Amerika qüvvələrinin harada qalmasının strateji baxımdan sərfəli olduğunu müəyyənləşdirəcək.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
29 Avqust 2026
28 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ