Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Hindistanın İrəvanı silahlandırmasının pərdəarxası
İrəvan və Yeni Dehli hazır silah tədarükündən birgə istehsala keçidi müzakirə edir - bu, regionun təhlükəsizlik arxitekturasına necə təsir göstərə bilər?
İrəvan və Yeni Dehli arasında Ermənistanda “Pinaka Mk-II” raketlərinin mümkün istehsalı və yığılması ilə bağlı danışıqlar Cənubi Qafqazda hərbi-texnoloji əməkdaşlığın yeni mərhələsinin başlanğıcı ola bilər. Hələlik konkret razılaşma əldə edilməyib, istehsalın həcmi, texnologiya ötürülməsi və lokallaşdırma səviyyəsi müəyyənləşməyib. Bununla belə, müzakirələrin özü Ermənistan-Hindistan hərbi əməkdaşlığının hazır silahların alınması ilə məhdudlaşmadığını göstərir. Bu barədə Ayna.az saytı yazıb.
“Hindistanın IDRW portalının məlumatına görə, nəzərdə tutulan modelə əsasən, Ermənistan əvvəlcə Hindistandan komponentlər və materiallar alacaq, daha sonra yerli istehsalın payını artıra biləcək. Bu, İrəvana raket sistemləri üçün sursat təminatını qismən öz ərazisində təşkil etmək imkanı verə bilər. Belə bir imkanın əhəmiyyəti təkcə raketlərin sayında deyil, həm də sursat ehtiyatlarının bərpası və xarici təchizatdan asılılığın azaldılması ilə bağlıdır.
2020-ci ildən etibarən Hindistan Ermənistanın əsas silah təchizatçılarından birinə çevrilib. İrəvan Hindistan istehsalı olan “Swathi” radar sistemləri, ATAGS artilleriya qurğuları, pilotsuz və əks-pilotsuz sistemlər, “Akash” hava hücumundan müdafiə kompleksləri və “Pinaka” raket sistemləri əldə edib. Hindistan Dünya İşləri Şurasının məlumatına görə, son altı ildə iki ölkə arasında müdafiə müqavilələrinin dəyəri təxminən 2,2 milyard dollara çatıb.
2026-cı ilin avqustunda Hindistan Müdafiə Nazirliyi Ermənistanla birgə tədqiqat, innovasiya və müdafiə texnologiyalarının inkişafı sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dair memorandum imzalandığını açıqlayıb. Bu addım hazır silahların tədarükündən təlim, tədqiqat və mümkün birgə istehsala qədər uzanan daha geniş əməkdaşlıq modelinin formalaşdığını göstərir.
Ermənistan üçün Hindistanla yaxınlaşma Rusiyadan asılılığın azaldılması və silah təchizatçılarının şaxələndirilməsi siyasətinin tərkib hissəsidir. İrəvan müxtəlif ölkələrdən silah almaqla yanaşı, müdafiə sənayesində yeni texnoloji tərəfdaşlar qazanmağa çalışır. Bununla belə, Rusiyadan asılılığın azalması avtomatik olaraq tam hərbi müstəqillik demək deyil. Hindistanla əməkdaşlığın genişlənməsi də təchizat, texniki xidmət və texnologiya transferi baxımından yeni asılılıq yarada bilər", - deyə təhlildə bildirilir.
O da qeyd olunur ki, Yeni Dehlinin maraqları yalnız Ermənistanın silah tələbatı ilə məhdudlaşmır: “Hindistan müdafiə sənayesinin ixrac imkanlarını genişləndirməyə və öz texnologiyalarını xarici bazarlara çıxarmağa çalışır. Ermənistanda istehsalın lokallaşdırılması bu strategiyanın yeni istiqamətlərindən biri ola bilər.
Hindistan-Ermənistan yaxınlaşması regional rəqabətin coğrafiyasını da genişləndirir. Cənubi Qafqazda ənənəvi olaraq Rusiya, Türkiyə, İran və Qərb ölkələrinin maraqları ön planda olsa da, Hindistan kimi əlavə iştirakçıların hərbi-texnoloji sahədə mövqelərini gücləndirməsi yeni reallıq yaradır. Hindistanın Türkiyə, Pakistan və Azərbaycanla münasibətləri də bu prosesin regional kontekstini müəyyənləşdirən amillərdəndir. Bununla belə, Yeni Dehlinin siyasətini yalnız Azərbaycana qarşı yönəlmiş addım kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Hindistan üçün Ermənistan həm müdafiə bazarı, həm sənaye tərəfdaşı, həm də Cənubi Qafqazda mövcudluğunu genişləndirmək imkanıdır.
Rusiya üçün bu proses Ermənistanın müdafiə sektorunda ənənəvi təsir imkanlarının zəifləməsi deməkdir. Moskvanın İrəvanla əlaqələri silah tədarükündən daha geniş sahələri əhatə etsə də, Hindistanın əsas təchizatçılardan birinə çevrilməsi Rusiyanın əvvəlki mövqeyini dəyişir.
Beləliklə, “Pinaka Mk-II” raketlərinin Ermənistanda istehsalı hələlik reallaşmış layihə deyil, müzakirə olunan ssenaridir. Ancaq bu təşəbbüs həyata keçərsə, Hindistan hazır silah satan ölkədən Cənubi Qafqazda hərbi-texnoloji əməkdaşlığın daha fəal iştirakçısına çevrilə bilər.
Azərbaycan üçün əsas məsələ təkcə Ermənistanın əldə etdiyi yeni silahları deyil, onun arxasında formalaşan təchizatçılar, texnologiyalar və uzunmüddətli sənaye tərəfdaşlıqları şəbəkəsini də nəzərə almaqdır. Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik sistemi getdikcə çoxqatlı xarakter alır və regionda maraqları olan xarici iştirakçıların dairəsi genişlənir".
“Yeni Müsavat”
XƏBƏR LENTİ
14 Oktyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ