Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Azərbaycan BRICS-ə daxil olur? – "Hindistan faktoru oyunun qaydalarını dəyişə bilər"
BRICS-in genişlənməsi təşkilatın qlobal siyasi və iqtisadi çəkisini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Əvvəllər əsasən Braziliya, Rusiya, Hindistan, Çin və Cənubi Afrika ətrafında formalaşan birlik artıq daha geniş coğrafiyanı əhatə edən platformaya çevrilməkdədir. Təşkilatın yeni üzvlər və tərəfdaş ölkələr hesabına böyüməsi BRICS-i Qlobal Cənubun əsas əməkdaşlıq platformalarından birinə çevirə bilər. Azərbaycan da BRICS-ə maraq göstərən ölkələr sırasında yer alır və təşkilata üzvlük üçün müraciət edib.
Bəs Azərbaycan BRİCS-ə üzv ola bilərmi?
Mövzu ilə bağlı "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Elxan Şahinoğlu Musavat.com-a danışıb: "2006-cı ildə yaradılan BRICS-in hazırda 10 üzvü var. Genişlənmə təşkilata geniş coğrafi əhatə dairəsi, daha böyük demoqrafik və iqtisadi çəki və çoxqütblü düynanın formalaşmasında daha güclü iddia qazandırır. Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatında üzvlərlə yanaşı tərəfdaş ölkələr olduğu kimi, BRİCS-in oxşar modeli var. Söhbət BRICS+ formatından gedir".
Politoloq qeyd edib ki, təşkilatın təsisçiləri özlərinə yaxın dövlətlər tərəfdaş qismində görmək istəyirlər: "Məsələn, Çin və Rusiyanın maraqları Hindistanın maraqlarından fərqlənə bilər. Eyni zamanda Yeni Dehli Moskva və Pekindən fərqli olaraq BRİCS-in anti-ABŞ və anti-Qərb platformasına çevrilməsinin əleyhinədir. Hindistan ABŞ, Avropa İttifaqı və Yaponiya ilə strateji tərəfdaşlığı dərinləşdirməyə çalışır. Bununla yanaşı BRİCS Qlobal Cənub ideyasından çıxış edərək Yaxın Şərq, Afrika, Asiya ölkələrini də əməkdaşlığa cəlb etməyi hədəfləyib. Bu dövlətlərin bir qismi özlərini nə Qərb, nə də Çin düşərgəsinə aid edirlər. BRICS+ platforması üzvlüyə və tərəfdaşlığa çalışan dövlətlərə strateji muxtariyyət, çoxqütblülük, suveren bərabərlik, çoxtərəflilik kimi daha geniş təmsilçilik verməlidir. Qlobal Cənub diplomatiyası texnologiyalra çıxış, ərzaq və enerji təhlükəsizliyi, davamlı təchizat zəncirləri və rəqəmsal ictimai infrastruktur məsələləri üzrə platforma təmin etməyi qarşısına məqsəd qoyub. Məsələn, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərləri şaxələndirilmiş tərəfdaşlığa, İndoneziya təşkilat çərçivəsində muxtariyyətə üstünlük verir. BRICS nə qədər böyük olarsa, Pekin və Moskva üçün ona tək bir geosiyasi kimlik tətbiq etmək çətinləşəcək. Yeni Dehlinin əsas məqsədi BRICS+ formatını rəqabət aparan bloklar əvəzinə çoxsaylı muxtariyyətlərin koalisiyasına çevirməkdən ibarətdir. Buna baxmayaraq, Çinin artan iqtisadi gücü bu ölkənin cazibəsini artırıb. BRICS+ ölkələri Çinlə daha dərin ticarət əlaqələrə üstünlük verməklə yanaşı, Pekinin daha böyük kredit vermə qabiliyyətindən faydalanmaq istəyirlər. Hindistanın təşkilat çərçivəsində tərəfdaş ölkələrlə ikitərəfli əlaqələri gücləndirməyə çalışacaq. Rusiyanın da Çinin iqtisadi gücü ilə rəqabət aparması mümkün deyil. Bu səbəbdən Moskva Yeni Dehlinin təşkilat çərçivəsində çoxqütblülük konsepsiyasının əleyhinə çıxmayacaq. BRİCS-də Rusiyanı müstəqil güc mərkəzi kimi saxlamaq Hindistan üçün strateji əhəmiyyətə malikdir. Hindistanın vəzifəsi Rusiyanın Qərblə qarşıdurmasının BRICS-in təşkilati prinsipinə çevrilməsinə imkan verməməkdir. Təşkilata maraq göstərən ölkələr arasında Azərbaycan da var. İki il əvvəl Rusiyanın Kazan şəhərində keçirilən sammitə Prezident İlham Əliyev də iştirak edib. Azərbaycanın təşkilata üzv olması üçün müraciəti mövcuddur".
Elxan Şahinoğlu bildirib ki, Azərbaycanın da BRİCS-ə üzv olması üçün təşkilatdakı ölkələrin yekdil qərarı lazımdır. Onun sözlərinə görə bu məsələdə Hindistanın qərarı əhəmiyyət kəsb edir: "İlham Əliyevin bu ayın əvvəlində Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Bişkəkdə keçirilən zirvə toplantısında ilk dəfə Hindistanın baş naziri Narendra Modi ilə fikir mübadiləsi aparması ölkəmizin gələcəkdə BRİCS-ə yolunu aça bilər. Birincisi, Hindistan təşkilatın genişləndirilmiş üzvlərinin institusionallaşdırılması və qlobal inkişaf üçün əsl qüvvəyə çevrilməsinə çalışır. İkincisi, Hindistan təşkilatın anti-Qərb blokuna çevrilməsinin əleyhinədir. Azərbaycan hər iki meyara cavab verir".
Xalidə Gəray
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
09 Sentyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ