Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Venesuela ABŞ-yə meydan oxudu - ŞOK AÇIQLAMALAR
Venesuela ilə ABŞ arasındakı gərginlik yeni mərhələyə keçib. Karakas artıq diplomatik jestlərə yox, açıq mesajlara üstünlük verməyə başlayıb. Neft sənayesində islahatlar, siyasi məhbuslar və daxili siyasi proseslər üzərindən Vaşinqtonun Venesuelaya təzyiq cəhdləri ölkə rəhbərliyinin səbr kasasını daşırıb.
Prezident səlahiyyətlərini icra edən Delsi Rodriges sərt bəyanat verib.
Onun bu bəyanatı Vaşinqtona ünvanlanan növbəti xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir.
Delsi Rodrigesin sözlərinə görə, Venesuelanın neft sənayesində hansı islahatların aparılacağına, siyasi proseslərin necə idarə olunacağına və daxili problemlərin hansı mexanizmlərlə həll ediləcəyinə yalnız venesuelalılar qərar verməlidir.
ABŞ-nin bu məsələlərdə “oyunqurucu” rolunda çıxış etməsi isə ölkənin suverenliyinə açıq müdaxilə kimi qəbul olunur. Bu bəyanat fonunda əsas sual yenidən gündəmə gəlir: ABŞ-nin “demokratiya” və “islahat” adı altında yürütdüyü siyasət doğrudanmı Venesuelanın sabitliyinə xidmət edir, yoxsa neftlə zəngin bu ölkə üzərində təsir mexanizmlərini qorumaq cəhdindən başqa bir şey deyil?
Musavat.com xəbər verir ki, siyasi şərhçi Azər Hüseynovun sözlərinə görə, Rodrigesin səsləndirdiyi bu fikirlər Venesuelanın mövcud geosiyasi reallıqları kifayət qədər aydın şəkildə dərk etdiyini göstərir:
“Bu yanaşma onu deməyə əsas verir ki, Karakas administrasiyası ABŞ qarşısında faktiki olaraq müəyyən bir güc balanssızlığını və siyasi-iqtisadi zəifliyi qəbul edir. Xüsusilə, uzunmüddətli sanksiyalar, iqtisadi izolyasiya və beynəlxalq təzyiq mexanizmləri Venesuelanın manevr imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb. Lakin bu zəifliyin etirafı eyni zamanda passiv mövqe anlamına gəlmir. Əksinə, hakimiyyət bu vəziyyəti kompensasiya etmək üçün klassik hərbi qarşıdurma xəttindən deyil, sivil vətəndaş səfərbərliyi və qeyri-zorakı müqavimət üsullarından istifadə etməyə üstünlük verdiyini nümayiş etdirir.
2026-cı ilin əvvəllərində ABŞ hərbi qüvvələrinin həyata keçirdiyi xüsusi əməliyyat nəticəsində prezident Nikolas Maduro və onun həyat yoldaşı Cilia Flores Karakasdan çıxarılıb ABŞ-nin hüquq sisteminə təhvil verildi. Bu əməliyyat genişmiqyaslı hərbi strategiya ilə Maduro və həyat yoldaşının tutulması və ABŞ-yə gətirilməsiylə nəticələndi, eyni zamanda Venesuelada müvəqqəti hakimiyyətə Delsi Rodrigesin keçməsi kimi siyasi dəyişiklikləri doğurdu.
Rodrigesin açıqlamaları təsadüfi xarakter daşımır və daha çox planlı siyasi kommunikasiya strategiyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Bu çıxışlar bir tərəfdən Venesuela cəmiyyətinə yönəlib, əhalini ABŞ-nin mümkün təsir və müdaxilə ssenarilərinə qarşı - xüsusilə də Maduro kimi simvolik liderin tutularaq ölkədən çıxarılmasından sonra yaranan yeni reallıqlara qarşı - psixoloji cəhətdən hazırlamaq məqsədi daşıyır.
Digər tərəfdən isə bu mövqelər ölkə daxilində mövcud olan fikir ayrılıqlarını da açıq şəkildə üzə çıxarır. Xüsusilə ABŞ-yə qarşı sivil müqavimət ideyasına münasibətdə Venesuela ictimai fikri vahid mövqedən çıxış etmir. Cəmiyyət daxilində həm antiamerikan xətti dəstəkləyən, həm də ABŞ ilə normallaşmanı çıxış yolu kimi görən qrupların mövcudluğu bu parçalanmanı daha da dərinləşdirir.
Maduronun ABŞ tərəfindən xüsusi əməliyyatla tutulub ölkədən çıxarılması və onun yeni siyasi statusa məruz qalması Venesuela siyasi mühitində dərin sarsıntılara səbəb oldu. Bu hadisə bir çox vətəndaşın reallıq qavrayışını dəyişdirdi, çünki ölkənin müstəqilliyi və suverenliyi anlayışı birbaşa xarici hərbi güc tətbiqi ilə bağlı yeni şərtlərlə üzləşdi. ABŞ-nin bu cür hərəkəti region və qlobal səviyyədə də geniş rezonans doğurdu və beynəlxalq hüquq çərçivəsində ciddi müzakirələrə səbəb oldu - müxtəlif dövlətlər müstəqillik və suverenliyin qorunmasını tələb edərək vəziyyətə reaksiya verdilər.
Məhz bu daxili fikir fərqləri Venesuelada vətəndaş konsensusunun və ictimai müqavilənin zəifləməsinə səbəb olan əsas amillərdən biri kimi çıxış edir. ABŞ-yə qarşı sivil müqavimət çağırışları müəyyən sosial təbəqələrdə səfərbərlik yaratsa da, eyni zamanda digər qruplar üçün qeyri-real və riskli strategiya kimi qəbul olunur. Bu isə cəmiyyət daxilində siyasi etimadın azalmasına, dövlət–vətəndaş münasibətlərində gərginliyin artmasına zəmin yaradır.
Belə bir şəraitdə sivil müqavimət ideyası birləşdirici faktor olmaqdan çox parçalanmanı dərinləşdirən elementə çevrilə bilər. Eyni zamanda Rodrigesin çıxışlarının yalnız daxili auditoriya ilə məhdudlaşmadığı da aydın görünür. Onun ritorikası beynəlxalq ictimaiyyətə, xüsusilə ABŞ və Qərb mərkəzlərinə ünvanlanmış siyasi mesaj xarakteri daşıyır. Bu mesajlar vasitəsilə Venesuela özünü təzyiqlərə baxmayaraq müqavimət göstərən, lakin bunu zorakı deyil, sivil üsullarla həyata keçirməyə çalışan bir aktor kimi təqdim etməyə çalışır.
Proseslərin indiki gedişatı isə onu göstərir ki, regionda və qlobal müstəvidə gərginliklərin artması fonunda bu tip sivil səfərbərlik və müqavimət çağırışlarının gələcəkdə yenidən gündəmə gəlməsi ehtimalı yüksəkdir”.
Cavanşir ABBASLI
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
08 Iyun 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ