Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Rasmussendən Qərb ölkələrinə çağırış: "Trampa yaltaqlanmayın!"
NATO-nu keçmiş baş katibi və Danimarkanın sabiq baş naziri Anders Foq Rasmussen hesab edir ki, Atlantik məkanında yaranmış “Qrenlandiya böhranı” alyansın 1949-cu ildən bəri qarşılaşdığı ən ciddi sınaqlardan biridir və bu vəziyyət Avropadan başqa davranış tələb edir.
Musavat.com xarici agentliklərə istinadən xəbər verir ki, Davosdakı forumda danışan Rasmussen bildirib ki, Avropanın Donald Tramp administrasiyası ilə münasibətlərində “yaltaqlıq dövrü” bitib və Avropa ancaq güc və birlik nümayiş etdirsə, real nəticə əldə edə bilər. “Fakt budur ki, Tramp yalnız gücə hörmət edir. Və birliyə. Bu isə Avropanın indi göstərməli olduğu yeganə xəttdir,” — deyə o bildirib.
Rasmussenin sözlərinə görə, Trampın Qrenlandiyanın ABŞ-yə verilməsini israrla tələb etməsi və bu məsələ həll olunana qədər səkkiz NATO ölkəsinə tarif tətbiq etməklə hədələməsi alyans üçün strateji şoka çevrilib. O, bunun təkcə ticarət məsələsi olmadığını, əslində NATO-nun gələcəyinin masaya çıxdığını qeyd edib. Rasmussen hazırkı NATO rəhbərliyini və xüsusilə Mark Rüttenin Trampa münasibətdə daha yumşaq davranışını açıq tənqid etməsə də, bunun artıq effekt vermədiyini deyir və “yeni yanaşma vaxtıdır” mesajını verir.
O, Avropa İttifaqının iqtisadi təzyiqə cavab vermək üçün hazırladığı və Brüsseldə “ticarət bazukası” kimi tanınan mexanizmin işə salınmasını müzakirə etməyi təklif edib. Bu alət, ABŞ-ın Avropa ölkələrinə tarif tətbiq etməsi halında genişmiqyaslı simmetrik cavab verməyə imkan yarada bilər. Rasmussen bunun Trampa qarşı cəza deyil, Avropanın öz təhlükəsizlik maraqlarını müdafiə etməsinin yeganə real yolu olduğunu deyir.
Keçmiş baş katib böhrandan çıxış üçün üç bəndlik plan da təqdim edib. Plan 1951-ci ildə ABŞ-la Danimarka arasında imzalanmış və Amerikanın Qrenlandiyada hərbi mövcudluğunu tənzimləyən sazişin modernləşdirilməsini nəzərdə tutur. Rasmussenin fikrincə, bu sənəd yeniləndikdən sonra Qrenlandiyada NATO-nun mövcudluğu güclənə və Alyansın şimal cinahı daha sabit hala gətirilə bilər. İkinci bənd Qrenlandiyanın nadir metallara və digər kritik resurslara çıxışını tənzimləyəcək investisiya paktını əhatə edir. Bu paktın məqsədi həm Avropa, həm ABŞ şirkətlərinin iştirakını təmin etmək, həm də üçüncü ölkələrin — xüsusilə Çin və Rusiyanın — strateji sektorlarında təsir imkanlarını məhdudlaşdırmaqdır. Üçüncü bənd isə “sabitlik və dayanıqlıq razılaşması” adlandırılır və Qrenlandiyanın kritik infrastrukturlarının xarici təsirə qarşı qorunmasını hədəfləyir.
Rasmussen planı hələ Danimarka hökumətinə təqdim etmədiyini desə də, Davosda nümayəndələrlə bu sənədi müzakirə edəcəyini bildirib və ümid etdiyini qeyd edib ki, konkret təklif mübahisəni emosional səviyyədən siyasi və diplomatik fazaya keçirə bilər.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
04 Iyul 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ