Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Paşinyandan Kremlə YENİ ZƏRBƏ - İLGİNC DETALLAR bu YAZIDA
Ermənistanla Rusiya arasında son aylarda getdikcə dərinləşən siyasi soyuqluq diplomatik müstəviyə də keçməkdədir. İrəvanın Moskvadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Qurgen Arsenyanın geri çağırılması ilə bağlı yayılan məlumat bu münasibətlərdə yeni gərginlik dalğasının işarəsidir.
Ermənistan mediasının yazdığına görə, baş nazir Nikol Paşinyan səfirin fəaliyyətindən narazıdır və onun Moskvadakı missiyasına son qoymaq qərarını artıq verib. Qərarın geridönməz olduğu iddia edilir, lakin Arsenyanın yerinə kimin təyin olunacağı hələ məlum deyil.
Maraqlıdır ki, söhbət təsadüfi diplomatik kadr dəyişikliyindən getməyə bilər. Arsenyan cəmi iki il əvvəl - 2024-cü ilin avqustunda Rusiyaya səfir təyin edilmişdi. O, Moskva ilə İrəvan arasında münasibətlərin onsuz da ciddi şəkildə soyuduğu bir dövrdə bu vəzifəyə gətirilmişdi.
Son dövrlərdə isə Ermənistan-Rusiya münasibətlərində qarşılıqlı narazılıqlar daha da artıb. Moskva İrəvanın Qərbə yaxınlaşmasından, Avropa İttifaqı ilə əlaqələri genişləndirməsindən və Rusiya ilə münasibətlərdə “şaxələndirmə” siyasəti aparmasından açıq şəkildə narahatlığını nümayiş etdirir. Paşinyan isə Rusiyanın bazarı ilə bağlı problemlər aradan qalxsa belə, Ermənistanın iqtisadi əlaqələrini diversifikasiya etmək siyasətindən geri çəkilməyəcəyini bildirib.
Bunun fonunda Ermənistanın Rusiya bazarına çıxışında yaranan problemlər də iki ölkə arasında əlavə gərginlik mənbəyinə çevrilib. Moskva müxtəlif erməni məhsullarına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması üçün İrəvandan sanitar və fitosanitar məsələlərlə bağlı konkret addımlar tələb edir. Ermənistan tərəfi isə danışıqların davam etdiyini bildirir.
Arsenyanın özü də son aylarda Moskva ilə İrəvan arasındakı gərginliyin mərkəzində olub. Bu ilin mayında Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistanın Moskvadakı səfirini Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin İrəvana səfəri ilə bağlı narazılığını bildirmək üçün çağırmışdı. İndi isə Paşinyanın həmin səfiri geri çağırmaq qərarı verdiyi barədə məlumat yayılır. Əgər bu məlumat rəsmi şəkildə təsdiqlənərsə, diplomatik kadr dəyişikliyi iki ölkə arasındakı münasibətlərin hansı istiqamətdə getdiyini göstərən daha bir ciddi siqnal olacaq. Əslində, məsələ yalnız bir səfirin dəyişdirilməsindən ibarət deyil. Ermənistanın xarici siyasətində Rusiya istiqamətinin əvvəlki çəkisinin azalması, İrəvanın ABŞ və Avropa ilə münasibətləri dərinləşdirməsi, Moskvanın isə buna qarşı siyasi və iqtisadi rıçaqlardan istifadə etməsi artıq münasibətləri yeni mərhələyə gətirib.
Rusiya ilə Ermənistan arasında əvvəllər strateji müttəfiqlik kimi təqdim edilən münasibətlər indi getdikcə daha çox qarşılıqlı narazılıq və etimadsızlıq fonunda inkişaf edir.
Paşinyanın Rusiyadakı səfirini geri çağırması Moskva ilə İrəvan arasında münasibətlərdə yeni böhran mərhələsinin başlanğıcıdır?
Politoloq Züriyə Qarayeva Musavat.com-a deyib ki, Paşinyanın Qurgen Arsenyanı geri çağırmaq qərarı hələlik rəsmi təsdiqini tapmasa da, bu addımı adi diplomatik rotasiya kimi qiymətləndirmək çətindir:
“Yeni səfirin kimliyindən və ona veriləcək siyasi mandatdan çox şey asılı olacaq. İrəvan Moskvaya dialoq qurmaq qabiliyyəti olan təcrübəli diplomat göndərərsə, dəyişiklik münasibətlərin idarə olunmasına xidmət edə bilər. Daha sərt və açıq şəkildə qərbyönümlü namizəd seçilərsə, Kreml bunu siyasi demarş kimi qəbul edəcək. Bununla belə, Ermənistanın Rusiya ilə iqtisadi və enerji bağlılığı Paşinyana münasibətləri birdən-birə qoparmaq imkanı vermir. Rusiya Ermənistanın xarici ticarətində təxminən 35 faizlik paya malikdir və əsas enerji təchizatçısı olaraq qalır. Buna görə İrəvanın strategiyası Rusiyadan tam ayrılmaqdan daha çox, Moskvanın siyasi və təhlükəsizlik təsirini azaltmaq, paralel olaraq ABŞ və Avropa İttifaqı ilə əlaqələri gücləndirmək üzərində qurulub. Ermənistan mediasının məlumatına görə, geri çağırılma qərarı verilib, lakin Arsenyanı əvəz edəcək namizəd hələ müəyyənləşməyib. Moskvanın cavabı dərhal diplomatik münasibətləri aşağı səviyyəyə endirməkdən daha çox, iqtisadi və siyasi təzyiq vasitələrinin mərhələli şəkildə işə salınması formasında ola bilər. Ermənistan məhsullarına tətbiq edilən məhdudiyyətlərin uzadılması, Avrasiya İqtisadi İttifaqındakı mövqeyinin müzakirəyə çıxarılması, enerji və miqrasiya məsələlərinin təzyiq alətinə çevrilməsi mümkün ssenarilərdir. Bununla yanaşı, Kreml Ermənistandakı rusiyayönümlü siyasi və ictimai qüvvələrlə əlaqələrini də gücləndirməyə çalışacaq. Ancaq “geridönüş nöqtəsinin artıq keçildiyini” söyləmək tezdir. Tərəflər arasında təhlükəsizlik sahəsində etimad ciddi şəkildə zəifləsə də, iqtisadi bağlılıq və regional maraqlar münasibətlərin tam qırılmasının qarşısını alır. Daha doğru qiymətləndirmə budur ki, Rusiya-Ermənistan münasibətləri strateji müttəfiqlik modelindən məcburi və praqmatik tərəfdaşlıq mərhələsinə keçir. Səfirin dəyişdirilməsi isə bu dönüşün səbəbi deyil, artıq davam edən geosiyasi uzaqlaşmanın diplomatik təzahürüdür”.
Cavanşir Abbaslı
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
21 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ