Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Nobel mükafatlı fizik bu formulu 50 il əvvəl vermişdi
Restoranda menyuya baxarkən eyni dilemma ilə qarşılaşırsınız? Həmişə sifariş etdiyiniz sevimli yeməyi seçmək, yoxsa daha yaxşısını tapmaq ümidi ilə yeni bir dad sınamaq?
Məlum olub ki, bu sadə görünən sualın arxasında ciddi riyazi məntiq dayanır.
Musavat.com xəbər verir ki, bu problemin həllini isə 1965-ci ildə fizika üzrə Nobel mükafatı alan məşhur alim Riçard Feynman təklif edib.
Məlumata görə, Feynman 1970-ci illərdə tez-tez getdiyi Tay restoranlarından birində menyuya baxarkən bu sual üzərində düşünüb və ehtimal nəzəriyyəsinə əsaslanan sadə bir yanaşma hazırlayıb. Sonralar onun qeydlərində yer alan bu fikir alimlər tərəfindən araşdırılıb və riyazi baxımdan əsaslı olduğu müəyyən edilib.
Elm dünyasında bu yanaşma “Kəşf və istifadə dilemması” (Exploration vs. Exploitation) kimi tanınır. Sual belədir: artıq yaxşı olduğunu bildiyiniz seçimi təkrarlamaq daha məntiqlidir, yoxsa daha yaxşı variant tapmaq üçün risk etmək?
Feynmanın nəzəriyyəsinə görə, cavab sahib olduğunuz vaxtdan asılıdır.
Əgər restorana və ya şəhərə ilk dəfə gəlmisinizsə və qarşıda çox sayda seçim imkanınız varsa, yeni yeməklər sınamaq daha məqsədəuyğundur. Çünki erkən mərhələdə tapılan uğurlu seçim gələcəkdə sizə üstünlük qazandıracaq.
Lakin həmin məkanda təkrar gün keçirirsinizsə və ya seçim etmək üçün artıq çox imkan qalmayıbsa, risk etməmək və yaxşı nəticə verdiyini bildiyiniz variantı seçmək daha sərfəlidir.
Feynmanın yanaşması yalnız restoran seçimləri ilə məhdudlaşmır. Bu prinsip bu gün süni intellekt sistemlərində, reklam optimallaşdırılmasında, investisiya qərarlarında və hətta insanların iş və həyat yoldaşı seçimi kimi mühüm qərarlarında da tətbiq olunur.
Alimin yanaşmasını bir cümlə ilə belə ifadə etmək olar: “Qarşıda çox vaxt varsa, yenilik axtar; vaxt azalırsa, əlindəki ən yaxşı seçimin dəyərini bil.”
Beləliklə, növbəti dəfə menyu qarşısında qərarsız qalsanız, seçim etməzdən əvvəl nə qədər vaxtınızın və imkanınızın qaldığını düşünmək kifayət edə bilər.
Musavat.com
ƏLAQƏLİ XƏBƏRLƏR
XƏBƏR LENTİ
04 Iyun 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ