Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Planetin kiçildiyi aşkar edildi - 19 kilometr əriyib
Günəş sisteminin ən kiçik planeti olan Merkurinin yarandığı gündən bəri əvvəlki hesablamalardan daha çox kiçildiyi müəyyənləşdirilib. Yeni araşdırmaya əsasən, planetin diametrindəki ümumi azalma təxminən 19 kilometrə çata bilər.
Musavat.com xəbər verir ki, Merkuri təxminən 4,5 milyard ildir daxili istiliyini itirir. Planet soyuduqca onun daxili strukturu büzülür və bu proses səthə də təsir edir. Lakin alimlər hesab edirlər ki, keçmişdə baş vermiş meteorit zərbələri nəticəsində yaranan kraterlər və səthə yayılan materiallar planetin kiçilməsinin bəzi izlərini gizlədib.
Merkuri kiçildikcə planetin səthində uzun silsilələr, qırışlar və dik yamaclar formalaşır. Alimlər uzun illərdir bu geoloji strukturları araşdıraraq planetin nə qədər büzüldüyünü hesablamağa çalışırlar.
Yeni araşdırmada NASA-nın MESSENGER kosmik aparatından əldə olunan məlumatlardan istifadə edilib. Tədqiqatçılar səthin kələ-kötürlüyünü kiçilmə nəticəsində yaranan geoloji strukturlarla müqayisə ediblər.
Məlum olub ki, daha çox meteorit zərbəsinə məruz qalmış və səthi daha engebəli olan ərazilərdə planetin kiçilməsinə dair izlər daha az görünür. Alimlər bunun həmin strukturların ümumiyyətlə mövcud olmadığı anlamına gəlmədiyini, sonrakı meteorit zərbələrinin onların üzərini örtmüş ola biləcəyini bildiriblər.
Bu təsir nəzərə alındıqda, Merkurinin kiçilməsinin əvvəlki hesablamalardan 10-30 faiz daha çox ola biləcəyi müəyyənləşdirilib.
Hazırda diametri təxminən 4 880 kilometr olan Merkurinin yarandığı vaxtdan bəri təxminən 19 kilometr kiçildiyi hesablanır. Bəzi hesablamalara görə isə bu göstərici 23 kilometrə qədər çata bilər.
Merkurinin kiçilməsinin əsas səbəbi planetin daxili hissəsinin milyardlarla il ərzində soyumasıdır. Soyuyan maddənin həcmi azaldıqca planetin daxili hissəsi büzülür və xarici qabıq daha kiçik səthin üzərinə sıxılmağa başlayır.
Bu proses nəticəsində Merkurinin səthində yüzlərlə kilometr boyunca uzanan qırışlar və fay strukturları yaranır.
Yeni nəticələr yalnız planetin ölçüsünün dəyişməsi ilə bağlı deyil. Merkurinin əvvəlki ölçülərdən daha çox kiçilməsi onun metal nüvəsinin ölçüsü, formalaşdığı dövrdəki temperaturu və milyardlarla il ərzində necə soyuduğu barədə də əlavə məlumat verə bilər.
Tədqiqatçılar indi Avropa Kosmik Agentliyi və Yaponiya Aerokosmik Tədqiqatlar Agentliyinin birgə həyata keçirdiyi BepiColombo missiyasından əldə olunacaq yeni məlumatları gözləyirlər.
Kosmik aparatın Merkurinin səthini daha ətraflı ölçməsi planetin həqiqətən nə qədər kiçildiyini daha dəqiq müəyyənləşdirməyə imkan verə bilər.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
12 Oktyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ