Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Azərbaycanda borcu olanlar MDB ərazisində gizlənə bilməyəcək-yeni qanun
Məhkəmə qərarı ilə borclu hesab edilən şəxs əmlakını MDB-yə üzv başqa ölkəyə keçirə də bilməyəcək
Avqustun 5-dən etibarən MDB məkanında məhkəmə qərarlarının icrası ilə bağlı yeni əməkdaşlıq mexanizmi qüvvəyə minib. Musavat.com qurumun rəsmi internet səhifəsinə istinadla xəbər verir ki, söhbət 2025-ci il iyunun 26-da imzalanmış "Məhkəmə aktlarının, digər səlahiyyətli orqanların və vəzifəli şəxslərin aktlarının məcburi icrası zamanı məlumat mübadiləsi üzrə əməkdaşlıq haqqında" sazişdən gedir. İlk baxışda texniki hüquqi sənəd təsiri bağışlasa da, əslində bu saziş üzv dövlətlər arasında məcburi icra sahəsində əməkdaşlığı tamamilə yeni mərhələyə keçirə bilər.
Sazişin əsas məqsədi məhkəmə qərarlarının icrasından yayınan şəxslərin aşkarlanmasını asanlaşdırmaq və üzv dövlətlərin məcburi icra orqanları arasında operativ məlumat mübadiləsini təmin etməkdir. İndiyədək borclunun başqa ölkədə işlədiyini, əmlak əldə etdiyini və ya gəlir mənbəyinə malik olduğunu müəyyən etmək uzun sürən hüquqi yardım prosedurlarını tələb edirdi. Yeni mexanizm isə bu prosesi xeyli sürətləndirərək icra orqanlarına zəruri məlumatları daha qısa müddətdə əldə etmək imkanı yaradır.
Praktik baxımdan bu o deməkdir ki, artıq bir MDB ölkəsində məhkəmə qərarı ilə borclu hesab edilən şəxs başqa iştirakçı ölkəyə köçməklə və ya əmlakını həmin ölkəyə keçirməklə məsuliyyətdən yayınmaqda əvvəlki qədər rahat olmayacaq. İcra orqanları qarşılıqlı sorğular vasitəsilə borclunun işlədiyi müəssisə, əmlakı, icra icraatları, gəlirləri və qanunvericiliyin icazə verdiyi digər məlumatları daha operativ şəkildə əldə edə biləcəklər. Bu isə məhkəmə qərarlarının kağız üzərində qalmasının qarşısını almağa yönəlmiş mühüm addımdır.
Yeni mexanizmin tətbiqi xüsusilə aliment borclarının, kredit və maliyyə öhdəliklərinin, vergi borclarının, inzibati cərimələrin və digər icra sənədlərinin yerinə yetirilməsi sahəsində özünü göstərəcək. Məhkəmə qərarı çıxarıldıqdan sonra onun faktiki icrası üçün lazım olan məlumatların əldə olunması sürətlənəcək ki, bu da borcun ödənilməsi prosesini asanlaşdıra bilər.
Azərbaycan üçün də bu sazişin praktiki əhəmiyyəti kifayət qədər böyükdür. Əgər sənəd ölkəmiz üçün qüvvəyə minib və tətbiq olunursa, Azərbaycanda barəsində icra sənədi olan şəxsin Rusiyada, Belarusda, Qazaxıstanda və digər iştirakçı ölkələrdə əmlakının, iş yerinin və ya gəlirlərinin müəyyənləşdirilməsi əvvəlkindən daha asan olacaq. Eyni zamanda, həmin ölkələrin səlahiyyətli qurumları da qanunvericilik çərçivəsində Azərbaycandakı borclular barədə məlumat almaq imkanı əldə edəcəklər. Başqa sözlə, məlumat mübadiləsi qarşılıqlı xarakter daşıyacaq və yalnız bir dövlətin maraqlarına xidmət etməyəcək.
Bununla belə, sazişin əhatə dairəsini düzgün qiymətləndirmək vacibdir. Sənəd şəxslərin ekstradisiyasını, cinayət təqibini və ya beynəlxalq axtarış mexanizmlərini tənzimləmir. Burada söhbət yalnız mülki və inzibati xarakterli məhkəmə qərarlarının, eləcə də digər icra sənədlərinin yerinə yetirilməsi üçün zəruri məlumatların dövlətlər arasında mübadiləsindən gedir. Yəni məqsəd şəxsin tutulması deyil, məhkəmə qərarının icrasını təmin edəcək informasiyanın əldə olunmasıdır.
Sazişin geosiyasi tərəfi də diqqət çəkir. Sənədin Rusiya Federasiyasının təşəbbüsü ilə hazırlanması Moskvanın MDB məkanında hüquqi inteqrasiyanı dərinləşdirmək siyasətinin davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Son illər təşkilat çərçivəsində rəqəmsal idarəetmə, hüquqi yardım və hüquq-mühafizə orqanları arasında məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsi istiqamətində ardıcıl addımlar atılır. Yeni saziş də həmin siyasətin növbəti həlqəsi hesab olunur. Nəticə etibarilə, bu mexanizm təkcə texniki hüquqi sənəd deyil. O, MDB ölkələri arasında məhkəmə qərarlarının icrasını daha koordinasiyalı hala gətirən yeni əməkdaşlıq modelidir. Əgər saziş nəzərdə tutulduğu kimi işləyərsə, gələcəkdə borclular üçün sərhədlərdən istifadə edərək öhdəliklərdən yayınmaq xeyli çətinləşəcək, dövlətlər arasında hüquqi əməkdaşlıq isə daha sistemli və operativ xarakter alacaq.
Musavat.com
ƏLAQƏLİ XƏBƏRLƏR
XƏBƏR LENTİ
18 Avqust 2026
01:54 ABŞ və Ukrayna arasında məxfi xətt tam gücü ilə bərpa edildi – Rusiya daxilində nə hazırlanır?
17 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ