Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Bağırsaq xərçəngindən qorunmaq üçün BUNLARI EDİN
Yoğun bağırsaq xərçəngindən qorunmaq üçün gündəlik qidalanma və həyat tərzi mühüm rol oynayır.
Musavat.com CNN-ə istinadən xəbər verir ki, liflə zəngin qidalar qəbul etmək, işlənmiş ət məhsullarını azaltmaq, fiziki aktivliyi artırmaq və sağlam çəkini qorumaq bağırsaq sağlamlığını dəstəkləyən əsas amillər sırasındadır. Lakin sağlam qidalanma və idman müntəzəm tibbi müayinələri, xüsusilə də kolonoskopiyanı əvəz etmir.
Lifli qidaları artırın
Bağırsaq sağlamlığı üçün ən vacib qida komponentlərindən biri lifdir. Tərəvəz, meyvə, paxlalılar, tam taxıllar, çərəzlər və toxumlar lif baxımından zəngin qidalar hesab olunur.
Lifin bir hissəsi bağırsaqdakı bakteriyalar tərəfindən parçalanaraq qısa zəncirli yağ turşularının yaranmasına səbəb olur. Onlardan biri olan butirat yoğun bağırsaq hüceyrələri üçün mühüm enerji mənbəyidir.
Mənbədə böyüklər üçün gündə təxminən 30 qram lif qəbul edilməsi tövsiyə olunur. Lakin lif miqdarını birdən-birə artırmaq əvəzinə tədricən yüksəltmək və kifayət qədər su içmək məsləhətdir. Əks halda köp, şişkinlik və qarında narahatlıq yarana bilər.
Süfrədə tərəvəz və meyvələrin çeşidini artırın
Brokoli, kələm, gül kələmi, rukola, ispanaq, kök, pomidor və bibər kimi müxtəlif tərəvəzlərin müntəzəm istifadəsi tövsiyə edilir.
Alma, armud, portağal, kivi və çiyələk kimi meyvələri isə mümkün qədər bütöv halda yemək daha məqsədəuyğundur. Meyvə şirələrində lif miqdarı daha aşağı olduğundan onlar bütöv meyvəni tam əvəz etmir.
Mərcimək, noxud, lobya və digər paxlalılar isə həm lif, həm də bitki mənşəli zülal baxımından yaxşı seçimlərdir.
İşlənmiş ət məhsullarını məhdudlaşdırın
Sosis, kolbasa, salami və vetçina kimi işlənmiş ət məhsullarının müntəzəm və çox miqdarda qəbul edilməməsi tövsiyə olunur.
Qırmızı əti isə tamamilə rasiondan çıxarmaq vacib deyil. Mənbədə Dünya Xərçəng Araşdırmaları Fondunun həftədə təxminən üç porsiya, ümumilikdə 350–500 qram bişmiş qırmızı ət həddini tövsiyə etdiyi bildirilir.
Bəzi yeməklərdə qırmızı ətin əvəzinə balıq, toyuq, yumurta və paxlalılardan istifadə etməklə zülal mənbələrini müxtəlifləşdirmək mümkündür.
Tam taxıllara üstünlük verin
Ağ çörək və digər rafinə edilmiş taxılların əvəzinə tam buğda çörəyi, bulqur, yulaf, arpa, qəhvəyi düyü və tam taxıllı makaron seçilə bilər.
Qoz, badam, fındıq, çia və üyüdülmüş kətan toxumu da lif baxımından faydalı seçimlər arasındadır. Bununla belə, çərəzlərin kalorisi yüksək olduğundan porsiyaya diqqət etmək lazımdır.
Fast-food və ultra-emal olunmuş qidaları azaldın
Fast-food, şəkərli və qazlı içkilər, paketlənmiş qəlyanaltılar gündəlik qidalanmanın əsas hissəsini təşkil etməməlidir.
Burada məqsəd bütün qidaları tamamilə qadağan etmək deyil. Əsas məsələ onların tezliyini və miqdarını azaltmaq, sağlam qidalanmanı isə uzunmüddətli vərdişə çevirməkdir.
Hərəkətsiz həyat tərzindən uzaq olun
Fiziki aktivlik həm sağlam çəkinin qorunmasına, həm də yoğun bağırsaq xərçəngi riskinin azaldılmasına kömək edə bilər.
Mənbədə hər gün 20–30 dəqiqə sürətli yeriməyin belə hərəkətsiz həyat tərzinə nisbətən faydalı ola biləcəyi qeyd olunur.
Alkoqol qəbulunun məhdudlaşdırılması və ya mümkün olduqda dayandırılması da riskin azaldılması baxımından tövsiyə edilən addımlar arasındadır.
Sağlam həyat tərzi kolonoskopiyanı əvəz etmir
Mütəxəssislərin əsas xəbərdarlığı budur: sağlam qidalanmaq xərçəng müayinələrindən imtina etmək üçün səbəb deyil.
Yoğun bağırsaq xərçəngi bəzi hallarda poliplərdən inkişaf edə bilər. Kolonoskopiya zamanı bu polipləri aşkar etmək və xərçəngə çevrilməzdən əvvəl çıxarmaq mümkündür.
Bu səbəbdən qidalanmaya, fiziki aktivliyə və çəkiyə diqqət etməklə yanaşı, insanın yaşına, şəxsi risklərinə və həkim tövsiyəsinə uyğun müntəzəm skrininqdən keçməsi də vacibdir.
Bağırsaq sağlamlığı üçün əsas qaydalar isə bunlardır:
Hər gün müxtəlif tərəvəz və meyvələr yeyin.
Gündə təxminən 30 qram lif qəbul etməyə çalışın.
Paxlalıları rasiona müntəzəm daxil edin.
İşlənmiş ət məhsullarını mümkün qədər azaldın.
Qırmızı əti ölçülü qəbul edin.
Hər gün hərəkət etməyə çalışın.
Sağlam çəkini qoruyun və alkoqolu məhdudlaşdırın.
Yaşa və şəxsi risklərə uyğun tibbi skrininqləri, o cümlədən lazım gəldikdə kolonoskopiyanı gecikdirməyin.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
22 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ