İyunun 1-də Azərbaycan Respublikası və Mikroneziya Federativ Ştatları arasında diplomatik əlaqələr təsis edilib.

Xarici İşlər Nazirliyindən Musavat.com-a verilən məlumata görə, iki dövlət arasında diplomatik münasibətlərin qurulması ilə bağlı Birgə Kommünike Nyu-York şəhərində Azərbaycan Respublikasının Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yanında daimi nümayəndəsi Tofiq Musayev və Mikroneziya Federativ Ştatlarının Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yanında daimi nümayəndəsi Cim Lipve tərəfindən imzalanıb.

Birgə Kommünikedə Azərbaycan Respublikası və Mikroneziya Federativ Ştatları, habelə xalqları arasında qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlığın təşviq olunması niyyəti ifadə olunur.

Sənəddə həmçinin hər iki dövlətin hökumətlərinin diplomatik əlaqələrin qurulmasında BMT Nizamnaməsini və beynəlxalq hüququn hamılıqla qəbul edilmiş norma və prinsiplərini, xüsusən də dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyü və onların daxili işlərinə qarışmamaq prinsipini əsas tutduqları vurğulanır.

Birgə Kommünikenin BMT sənədi kimi yayılması məqsədilə BMT baş katibinə müvafiq məktub ünvanlanıb.

Musavat.com Mikroneziya Federativ Ştatları haqqında araşdırma aparıb, maraqlı məlumatlar toplayıb.

Mikroneziya Federativ Ştatları (ing. Federated States of Micronesia) Sakit okeanın qərb hissəsində yerləşən ada dövlətidir. Ölkə Karolin adalarının böyük hissəsini əhatə edir və inzibati baxımdan dörd ştatdan - Yap, Çuuk, Ponpey və Kosrayedən ibarətdir. Dövlətin paytaxtı Ponpey adasında yerləşən Palikir şəhəridir. Mikroneziya Federativ Ştatları şimal-qərbdə Filippin, cənub-qərbdə Papua-Yeni Qvineya, şimalda Quam və Mariana adaları, şərqdə isə Marşal Adaları ilə həmsərhəd dəniz məkanında yerləşir. Ölkənin ümumi ərazisi təxminən 702 kvadrat kilometr olsa da, onun müstəsna iqtisadi zonası Sakit okeanda milyonlarla kvadrat kilometr sahəni əhatə edir.

Müasir MFŞ-nin ərazisi minilliklər boyu müxtəlif okeaniya xalqlarının yaşayış məskəni olub. Arxeoloji tədqiqatlar göstərir ki, adalarda insan məskunlaşması təxminən dörd min il əvvəl başlayıb. Xüsusilə Ponpey adasında yerləşən qədim Nan Madol şəhərinin qalıqları Mikroneziyanın ən mühüm tarixi və mədəni irs nümunələrindən hesab edilir.

XVI əsrdən etibarən region Avropa dövlətlərinin diqqətini cəlb etməyə başlayıb. İlk olaraq ispan səyyahları tərəfindən kəşf edilən adalar uzun müddət İspaniyanın nəzarəti altında qalıb. XIX əsrin sonlarında İspaniya adaları Almaniyaya satıb, Birinci Dünya müharibəsindən sonra isə ərazi Yaponiya tərəfindən idarə edilib. İkinci Dünya müharibəsinin gedişində adalar ABŞ qüvvələrinin nəzarətinə keçib və sonradan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Sakit Okean Adalarının Qəyyumluq Ərazisi sisteminə (red: ingiliscə “Trust Territory of the Pacific Islands”) daxil edilərək ABŞ tərəfindən idarə olunub.

MFŞ-nin Konstitusiyası 1979-cu ildə qəbul edilib və müasir federativ dövlətin əsasları qoyulub. 1986-cı ildə ABŞ ilə Azad Assosiasiya haqqında Müqavilənin qüvvəyə minməsi nəticəsində ölkə beynəlxalq hüququn subyekti kimi tam özünüidarəetmə statusu əldə edib. Hazırda Mikroneziya Federativ Ştatları suveren dövlətdir və BMT-nin, Sakit Okean Adaları Forumunun və bir sıra digər beynəlxalq təşkilatların üzvüdür. Dövlət quruluşuna görə MFŞ federativ respublikadır. Qanunverici hakimiyyət birpalatalı Konqres tərəfindən həyata keçirilir. Prezident həm dövlət başçısı, həm də hökumət rəhbəri funksiyalarını yerinə yetirir və Konqres üzvləri arasından seçilir. Ölkədə siyasi partiyaların rolu zəifdir və seçkilərdə namizədlər əsasən müstəqil şəkildə iştirak edirlər.

Əhalinin sayı təxminən 100 min nəfərə yaxındır. Mikroneziyalılar müxtəlif etnik qruplardan ibarətdirlər. Hər ştatın özünəməxsus dili və mədəni ənənələri var. Rəsmi dil ingilis dili olsa da, gündəlik həyatda çuuk, yap, ponpey və kosraye dillərindən geniş istifadə edilir. Əhalinin əksəriyyəti xristian dininə mənsubdur və dini ənənələr ictimai həyatda mühüm yer tutur. Ölkə iqtisadiyyatının əsasını xidmət sahəsi, balıqçılıq, kənd təsərrüfatı və xarici maliyyə yardımları təşkil edir. Mikroneziya Federativ Ştatları xüsusilə ton balığı ehtiyatları ilə zəngin dəniz resurslarına malikdir. Kokos, banan, çörək ağacı meyvəsi, manyok və müxtəlif tropik bitkilər kənd təsərrüfatında mühüm yer tutur. Turizm sektoru da iqtisadiyyatın inkişaf edən sahələrindən biridir.

Turistləri xüsusilə mərcan rifləri, zəngin sualtı canlı aləmi, İkinci Dünya müharibəsindən qalmış batmış gəmilər və Nan Madol kimi tarixi abidələr cəlb edir.

MFŞ-nin mədəniyyəti okeaniya xalqlarının qədim ənənələrini qoruyub saxlayıb. Dənizçilik, balıqçılıq və ulduzlara əsaslanan naviqasiya üsulları yerli mədəni irsin mühüm hissəsidir. Ənənəvi rəqslər, musiqi nümunələri və sənətkarlıq məhsulları bu gün də adaların ictimai həyatında mühüm yer tutur. Xüsusilə Yap ştatında istifadə edilən nəhəng daş pullar dünya mədəniyyət tarixinin maraqlı nümunələrindən biri hesab olunur.

MFŞ kiçik ərazisinə və məhdud təbii ehtiyatlarına baxmayaraq, zəngin tarixi, unikal mədəniyyəti və strateji coğrafi mövqeyi ilə Sakit okean regionunun mühüm dövlətlərindən biridir. Ölkə həm qədim okeaniya sivilizasiyalarının irsini qoruyub saxlaması, həm də müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində fəal iştirak etməsi ilə seçilir. MFŞ müstəqillik əldə etdikdən sonra dünyanın bir çox dövləti ilə diplomatik əlaqələr qurub. Ən yaxın strateji tərəfdaşı ABŞ-dir. 1986-cı ildə müstəqillik əldə edərkən ABŞ onu tanıyıb. Tərəflər arasında Azad Assosiasiya Müqaviləsi (Compact of Free Association) qüvvədədir. Bu müqaviləyə əsasən, ABŞ ölkənin müdafiəsinə cavabdehdir və geniş maliyyə yardımı göstərir.

Yeri gəlmişkən, ölkənin silahlı qüvvələri yoxdur. Rəsmi məlumatlara görə, MFŞ-nin ümumilikdə 90-dan çox dövlətlə diplomatik münasibətləri mövcuddur.

Nigar Həsənli
Musavat.com