"Avropa İttifaqı eyni vaxtda bir neçə ciddi geosiyasi və iqtisadi çağırışla üz-üzədir. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin yaratdığı təhlükəsizlik riskləri, enerji asılılığının azaldılması, müdafiə xərclərinin artırılması, Çinlə iqtisadi rəqabət və yeni nəqliyyat marşrutlarının qurulması Brüsselin qarşısında duran əsas məsələlər sırasındadır".

Bu barədə Musavat.com-a açıqlamasında politoloq Elxan Şahinoğlu deyib. Politoloq qeyd edib ki, bu reallıq Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin sentyabrın 16-da Avropa Parlamentindəki çıxışında da aydın şəkildə öz əksini tapıb:

Birincisi, Ursula fon der Lyayen Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanı Avropa bazarı ilə birbaşa əlaqələndirməli olan Orta Dəhlizin inkişafına 12 milyard avroyadək dövlət və özəl investisiya cəlb edəcəklərini bildirdi. “Bu, bağlantı sahəsində yeni beynəlxalq layihə olacaq” deyən Avropa Komissiyasının Prezidentinin sözlərinə görə, bu layihəyə dövlət və özəl investisiyaların cəlb edilməsi üçün “Global Gateway” təşəbbüsündən faydalanacaqlar. Avropa İttifaqının Orta Dəhliz layihəsini dəstəkləməkdə məqsədi daşınma marşrutlarını şaxələndirmək və ticarət axınlarını bir neçə dəfə artırmaqdır.

İkincisi, Ursula fon der Lyayen Avropanın Rusiyanın enerji daşıyıcılarından asılılığının azalmasını uğur kimi qiymətləndirdi. O Avropanın alternativ enerji mənbələrini gücləndirməsinin əhəmiyyətli olduğunu vurğuladı.

Üçüncüsü, Ursula fon der Lyayen Ukraynaya qarşı işğalçı müharibəni dayandırmaq üçün Rusiyaya qarşı təzyiqin artırılması vacibliyini vurğuladı. Avropa Komissiyasının Prezidenti hesab edir ki, Rusiyaya qarşı sanksiyalar bəhrəsini verir".

Politoloq qeyd edib ki, Avropanı narahat edən əsas məsələlərdən biri də müharibənin daha geniş coğrafiyaya yayılması ehtimalıdır. Bu baxımdan Brüsselin Rusiyaya qarşı təzyiqlərin artırılması xəttini davam etdirməsi diqqət çəkir:

"Müharibənin uzanmasının Avropaya yayılması ehtimalı var. Görünür, bu səbəbdən Ursula fon der Lyayen Rusiyaya təzyiqlərin artırılmasının tərəfdarıdır ki, bununla Kremli dayandırsınlar.  
Dördüncüsü, Ursula fon der Lyayen Avropa ölkələrinin hərbi xərclərini artırmasına diqqəti çəkdi. Avropa ölkələrinin son 5 ildə hərbi xərcləri 80 faiz artıb. Avropa Komissiyasının Prezidenti Ukraynaya maliyyə dəstəyinin davam etdirilməsinin əhəmiyyətli olduğunu xatırlatdı. Avropa İttifaqı 2022-ci ildən Ukrannaya 221 milyard avro ayırıb.
Beşincisi, Avropa Komissiyasının Prezidenti Avropadan Çindən asılı olduğunu da etiraf etdi: “Avropa nadir torpaq elementlərinin ehtiyacını 90 faizini Çindən əldə edir”. Məsələ burasındadır ki, Çin nadir torpaq elementlərinin ölkə xaricinə daşınmasına məhdudiyyət qoyub. Bu qərar Avropa ölkələri üçün ciddi çətinliklər yaradıb".

Elxan Şahinoğlu vurğulayıb ki, Avropa İttifaqı eyni zamanda öz sənayesini Çindən qorumağa çalışır və bu məqsədlə “Made in Europe” prinsipinə üstünlük verir:

"“Made in Europe” Avropa istehsalçılarını Çinin ucuz, dövlət tərəfindən subsidiyalaşdırılan məhsullarından qorumalıdır. Ursula fon der Lyayen layihənin Avropada istehsalı canlandırmaq, karbon emissiyalarını azaltmaq və Avropa İttifaqı sənayesinin xarici, xüsusilə subsidiyalaşdırılan Çin məhsullarından asılılığını zəiflətmək məqsədi daşıdığı qənaətindədir. Ancaq bu məsələylə bağlı Avropa İttifaqının iki aparıcı dövləti - Fransa ilə Almaniya arasında fikir ayrılığı mövcuddur.

Beləliklə, Ursula fon der Lyayenin Avropa Parlamentindəki çıxışından bir daha bəlli oldu ki, Brüsselin ciddi çağırışlarla üz-üzədir. Avropa həm müharibədən yayınmalı, eyni zamanda müdafiə qabiliyyətini gücləndirməli, həm Rusiyadan enerji asılılığını azaltmalı, həm də Avropa bazarını Çinin ucuz məhsullarından qorumalıdır".

Xalidə Gəray
Musavat.com